Szkolenie dot. spraw związanych z OBRONĄ CYWILNĄ i OCHRONĄ LUDNOŚCI
Ochrona ludności
Podmioty wykonujące zadania ochrony ludności – to instytucje i organizacje, które realizują konkretne działania mające na celu ochronę obywateli. Należą do nich m.in. służby ratunkowe, straż pożarna, policja, wojsko, instytucje medyczne, a także organizacje pozarządowe działające w obszarze pomocy kryzysowej.
Zasoby ochrony ludności – to wszystkie środki, sprzęt, ludzie i inne zasoby niezbędne do skutecznego zarządzania kryzysami. Zasoby te obejmują zarówno infrastrukturalne elementy, takie jak schrony, centra zarządzania kryzysowego, jak i ludzkie, takie jak zespoły ratunkowe czy służby porządkowe.
Wszystkie te elementy muszą działać w pełnej współpracy i synchronizacji, aby zapewnić odpowiednią ochronę przed zagrożeniami, niezależnie od ich charakteru (np. naturalne katastrofy, zagrożenia technologiczne, działania wojenne czy kryzysy zdrowotne).
System ochrony ludności ma na celu minimalizowanie skutków zagrożeń oraz zapewnienie szybkiej reakcji na wszelkie sytuacje kryzysowe.
Poradnik bezpieczeńśtwa
Jak przygotować się na kryzys? Najważniejsze wskazówki z rządowego Poradnika Bezpieczeństwa
Rządowy Poradnik Bezpieczeństwa to praktyczne kompendium wiedzy, które pomaga przygotować się na sytuacje kryzysowe — od pożarów i powodzi, po przerwy w dostawie prądu czy zagrożenia militarne. Dokument został opracowany przez MON, MSWiA i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, aby każdy obywatel mógł zadbać o bezpieczeństwo swoje i swoich bliskich.
Poradnik podkreśla, że przygotowanie ma znaczenie — dobrze wyposażony plecak ewakuacyjny, zapasy na minimum trzy dni oraz znajomość sygnałów alarmowych mogą realnie zwiększyć nasze szanse w trudnych sytuacjach. Materiał zawiera też jasne instrukcje dotyczące ewakuacji, pierwszej pomocy oraz zasad działania w przypadku zagrożeń chemicznych, biologicznych czy radiacyjnych.
Dostępny online poradnik pokazuje również, jak chronić zwierzęta, jak dbać o higienę w kryzysie i jak unikać dezinformacji — co jest dziś jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa cyfrowego.
Pełną wersję materiału można pobrać na stronie gov.pl/poradnikbezpieczenstwa, a jego aktualizacje są na bieżąco wprowadzane przez instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa.
Gdzie się ukryć
„Gdzie się ukryć” – praktyczne narzędzie zwiększające bezpieczeństwo obywateli
Czym jest aplikacja „Gdzie się ukryć” i czym są Punkty Schronienia?
Aplikacja prezentuje lokalizacje miejsc, które mogą służyć do tymczasowego schronienia ludności. Punkty Schronienia to istniejące obiekty budowlane lub ich części, które zapewniają podwyższony poziom bezpieczeństwa w chwili zagrożenia. Mogą to być m.in.:
- przejścia podziemne,
- tunele,
- stacje metra,
- garaże podziemne,
- inne dostępne obiekty infrastrukturalne.
Nie są to nowe konstrukcje — aplikacja korzysta z infrastruktury już funkcjonującej w przestrzeni publicznej.
Warto podkreślić, że aplikacja nie wskazuje schronów, czyli obiektów o najwyższej kategorii ochronnej. Państwowa Straż Pożarna, we współpracy z nadzorem budowlanym, prowadzi obecnie weryfikację obiektów uznawanych za budowle ochronne istniejące przed wejściem w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. W Polsce wytypowano około 2 tysiące obiektów, które będą dostosowywane do najwyższych standardów ochronnych — proces ten jest w toku.
Obecnie w rejestrze aplikacji znajduje się około 70 tysięcy Punktów Schronienia, które nie wymagają dodatkowych prac dostosowawczych. Liczba ta może się zmieniać wraz z trwającą weryfikacją oraz uzupełnianiem danych przez uprawnione instytucje i podmioty odpowiedzialne za ochronę ludności.
Źródło: https://gdziesieukryc.pl/
Aplikacja mobilna Alarm112
Aplikacja mobilna Alarm112 umożliwia zgłaszanie sytuacji zagrażających życiu, zdrowiu, mieniu, środowisku oraz bezpieczeństwu publicznemu do Centrum Powiadamiania Ratunkowego przez osoby, które nie mogą wykonać połączenia głosowego — w szczególności osoby głuche i niedosłyszące.
W aplikacji Alarm112 użytkownik może, poprzez wybór odpowiednich piktogramów, wskazać rodzaj zdarzenia, miejsce, a także wybrać służbę, której pomoc jest potrzebna.
Informacje przekazane w ten sposób pozwalają Operatorowi Numerów Alarmowych właściwie ocenić sytuację i skierować zgłoszenie do odpowiednich służb ratunkowych, zgodnie z charakterem i lokalizacją zdarzenia.
Aby korzystać z aplikacji Alarm112, należy ją pobrać na urządzenie mobilne oraz przejść proces rejestracji.
Aplikacja dostępna jest dla systemów operacyjnych Android oraz iOS.
Regionalny System Ostrzegania
Czym jest RSO?
W systemie publikowane są różne komunikaty, m.in.:
- ostrzeżenia meteorologiczne,
- ostrzeżenia hydrologiczne,
- komunikaty dotyczące lokalnych zagrożeń, np. wypadków drogowych.
System obejmuje swoim zasięgiem całą Polskę.
Za treść komunikatów:
- regionalnych odpowiadają wojewodowie (wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego),
- ogólnokrajowych — Rządowe Centrum Bezpieczeństwa oraz MSWiA.
System obejmuje swoim zasięgiem całą Polskę.
Za treść komunikatów:
- regionalnych odpowiadają wojewodowie (wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego),
- ogólnokrajowych — Rządowe Centrum Bezpieczeństwa oraz MSWiA.
Formy prezentowania komunikatów
W zależności od poziomu zagrożenia komunikaty mogą pojawiać się jako powiadomienia, ostrzeżenia lub ostrzeżenia alarmowe:
- w aplikacji mobilnej RSO,
- na stronie internetowej systemu: https://komunikaty.tvp.pl/,
- na stronach urzędów wojewódzkich i innych instytucji,
- w telewizji hybrydowej,
- w telegazecie (programy ogólnopolskie od str. 190, regionalne od str. 430),
- w formie napisów dla niesłyszących w programach regionalnych oraz – przy poważnych zagrożeniach – również ogólnopolskich (TVP1HD, TVP2HD, TVP Info, TVP Kultura, TVP Historia, TVP Polonia, TVP Rozrywka).
Aplikacja mobilna RSO
Aplikacja RSO jest bezpłatna i dostępna dla systemów Android, iOS oraz Windows.
Można ją znaleźć, wyszukując hasła „RSO” lub „Regionalny System Ostrzegania”.
W marcu 2018 roku udostępniono nową wersję aplikacji. Od lutego 2019 r. nie ma możliwości pobierania starej wersji, jednak jej użytkownicy nadal mogą z niej korzystać.
Aplikacja zapewnia dostęp do komunikatów publikowanych przez wojewódzkie centra zarządzania kryzysowego, RCB oraz MSWiA. Komunikaty podzielone są na kategorie:
- ogólne,
- meteorologiczne,
- hydrologiczne,
- drogowe,
- stany wód.
Użytkownik może:
- wybrać kategorię komunikatów,
- określić obszar ich otrzymywania (jedno lub kilka województw, albo cały kraj),
- włączyć geolokalizację, aby dostawać komunikaty odpowiednie do aktualnego położenia.
Aplikacja zawiera także poradniki postępowania w różnych sytuacjach kryzysowych.
Jakie informacje znajdę w RSO?
System stale się rozwija. Komunikaty pochodzą m.in. z:
- służb podległych MSWiA (np. Policji),
- Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB (ostrzeżenia meteo i hydro, stany wód),
- Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (ostrzeżenia drogowe),
- NASK – PIB (zagrożenia dotyczące cyberprzestrzeni).
Współpraca i rozwój systemu
W ramach rozbudowy RSO podjęto m.in. następujące działania:
- 31.08.2015 – list intencyjny między MAC a m.st. Warszawa dotyczący włączenia Warszawy do RSO,
- 10.03.2017 – porozumienie MSWiA z MON o włączeniu Sił Zbrojnych RP do systemu,
- 15.11.2017 – porozumienie MSWiA z MC i NASK o włączeniu NASK do RSO,
- 20.03.2018 – porozumienie MSWiA z Głównym Geodetą Kraju o udostępnieniu API Geoportal,
- 30.04.2024 – powierzenie Rządowemu Centrum Bezpieczeństwa publikowania komunikatów o zagrożeniach krajowych.
Pierwszy Ratownik
Aplikacja Pierwszy Ratownik to nowoczesne narzędzie, które umożliwia szybkie powiadamianie przeszkolonych wolontariuszy o nagłych sytuacjach zagrożenia życia. Jej głównym celem jest zwiększenie szans na przeżycie w przypadkach takich jak nagłe zatrzymanie krążenia (NZK), wypadki komunikacyjne czy inne zdarzenia wymagające natychmiastowej pomocy.
System działa w oparciu o ideę First Responder, sprawdzoną w wielu krajach, m.in. w Wielkiej Brytanii, Niemczech oraz Holandii. Dzięki aplikacji każdy odpowiednio przeszkolony użytkownik może dołączyć do społeczności gotowej nieść wsparcie i realnie pomagać w ratowaniu życia.
Obrona cywilna
Obrona cywilna to system działań mających na celu ochronę ludności cywilnej przed zagrożeniami wynikającymi z działań zbrojnych oraz ich skutkami. Ma ona szczególne znaczenie w kontekście międzynarodowych konfliktów zbrojnych, gdzie zapewnienie bezpieczeństwa ludności cywilnej stanowi jedno z kluczowych zadań humanitarnych.
Zgodnie z art. 61 lit. a Protokołu I do Konwencji Genewskich z 12 sierpnia 1949 r., dotyczącego ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych, obrona cywilna obejmuje realizację działań służących zapewnieniu bezpieczeństwa ludności cywilnej w obliczu działań wojennych.
W przypadku wprowadzenia stanu wojennego lub w czasie wojny, zmienia się charakter i zakres działań
w zakresie ochrony ludności, przechodząc na poziom obrony cywilnej. W tym okresie, działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa ludności cywilnej przyjmują specyficzną formę, dostosowaną do wymogów i wyzwań wynikających z działań wojennych.
Zmiany, które zachodzą w czasie stanu wojennego lub wojny:
Ochrona ludności staje się obroną cywilną:
- W czasie wojny lub po wprowadzeniu stanu wojennego, cele związane
z ochroną ludności cywilnej (ochrona życia, zdrowia, mienia, infrastruktury, dóbr kultury itp.) są realizowane w ramach obrony cywilnej.
Obrona cywilna obejmuje nie tylko ochronę przed bezpośrednimi zagrożeniami militarnymi, ale także organizowanie pomocy humanitarnej, koordynowanie ewakuacji, przygotowywanie i utrzymywanie schronów oraz zapewnianie dostępu do podstawowych zasobów niezbędnych do przetrwania.
Organy ochrony ludności stają się organami obrony cywilnej:
- W czasie wojny lub stanu wojennego dotychczasowe organy ochrony ludności (np. administracja rządowa, samorządowa, służby porządkowe) zostają przekształcone w organy obrony cywilnej, które pełnią bardziej zorganizowaną i skoordynowaną rolę w zarządzaniu kryzysowym i wojennym.
Podmioty ochrony ludności stają się podmiotami obrony cywilnej:
- W czasie wojny i stanu wojennego wszystkie podmioty, które wcześniej realizowały zadania związane z ochroną ludności (np. straż pożarna, policja, służby ratunkowe, instytucje medyczne, organizacje pozarządowe), stają się podmiotami obrony cywilnej.
- Ich rola polega na realizacji zadań wojennych związanych z ochroną ludności cywilnej, w tym organizowaniu pomocy humanitarnej, zabezpieczaniu ewakuacji, odbudowie zniszczonej infrastruktury, zarządzaniu zasobami czy udzielaniu wsparcia w sytuacjach kryzysowych.
Podmioty ochrony ludności stają się podmiotami obrony cywilnej
W czasie wojny lub stanu wojennego wszystkie instytucje, które na co dzień realizują zadania z zakresu ochrony ludności — takie jak straż pożarna, policja, służby ratunkowe, placówki medyczne czy organizacje pozarządowe — stają się podmiotami obrony cywilnej.
Ich zadaniem jest wykonywanie działań o charakterze wojennym, ukierunkowanych na ochronę ludności cywilnej. Obejmuje to m.in. organizowanie pomocy humanitarnej, zabezpieczanie i koordynację ewakuacji, odbudowę uszkodzonej infrastruktury, zarządzanie zasobami oraz udzielanie wsparcia w różnego rodzaju sytuacjach kryzysowych.
Zasoby ochrony ludności stają się zasobami obrony cywilnej
Zasoby wykorzystywane wcześniej do ochrony ludności — takie jak zapasy żywności, sprzęt ratunkowy, schrony czy środki komunikacji — po wprowadzeniu stanu wojennego lub w czasie wojny przechodzą w gestię obrony cywilnej.
Stają się one elementem narodowego systemu obrony cywilnej i są wykorzystywane w sposób skoordynowany, zgodnie z potrzebami wynikającymi z prowadzonego konfliktu zbrojnego.
Obejmuje to m.in. zasoby ludzkie, techniczne, medyczne, logistyczne oraz wszelkie inne środki, które mogą zostać użyte do ochrony ludności oraz zapewnienia jej przetrwania w warunkach wojny.
Finansowanie OL i OC
System łączności
Lokalne filary OC i OL
Skuteczne działania rozpoczynają się od sprawnej, szybkiej i rzetelenj komunikacj
Ważne materiały udostępnione ze strony MSWIA
Poradnik bezpieczeństwa
Dezinformacja
Sygnały alarmowe
Schrony
Pomóż innym
Plecak ewakuacyjny
Jak przygotować dom
Ewakuacja
Co ze zwierzętami?
Źródło: https://www.gov.pl/web/mswia
Podstawy prawne:
Rozporządzenia Rady Ministrów
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 2025 r. w sprawie szczegółowej zawartości Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej
- Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 lutego 2025 r. w sprawie kryteriów uznawania obiektów budowlanych albo ich części za budowle ochronne
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 2025 r. w sprawie ćwiczeń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 marca 2025 r. w sprawie elementów porozumienia o wykonywaniu zadań ochrony ludności lub obrony cywilnej oraz sposobu weryfikacji zdolności podmiotu, z którym ma być zawarte porozumienie, do wykonywania tych zadań
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania naboru ochotniczego do służby w obronie cywilnej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 kwietnia 2025 r. w sprawie Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2025 r. w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2025 r. w sprawie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 lipca 2025 r. w sprawie sposobu przygotowania obiektu zbiorowej ochrony do użycia, szczegółowych warunków eksploatacji budowli ochronnych, zapewnienia porządku w ich obrębie oraz ich niezbędnego wyposażenia
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 lipca 2025 r. w sprawie Centralnej Ewidencji Obiektów Zbiorowej Ochrony
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie warunków organizowania oraz wymagań, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia
Uchwała Rady Ministrów
- Uchwała z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.
Zarządzenia Prezesa Rady Ministrów
- Zarządzenie nr 166 Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2024 r. w sprawie organizacji i trybu pracy Rządowego Zespołu Ochrony Ludności
Pamiętaj! Korzystaj tylko ze sprawdzonych źródeł. Nie powielaj dezinformacji !
Kontakt z BHP PUZIO
Monika Puzio – Właściciel firmy
Paweł Polak – Pełnomocnik
TEL: +48664414431